Pir Sultan Abdal

Herhangi bir filtre seçin ve sonuçları görmek için Uygula'ya tıklayın

-A A +A

Yaşamının büyük bölümü Sivas'ın Yıldızeli ilçesinin Çırçır bucağına bağlı Banaz köyünde geçmiştir. Kanunî Sultan Süleyman ile İran Şahı I. Tâhmasb zamanında yaşadı. İran şahının tahriki ile Osmanlı Devleti aleyhine olan isyana katıldığı ve İran lehine casusluk yaptığı gerekçesi ile Hızır Paşa tarafından Sivas'ta asıldı. İdam edilerek ölen Pir Sultan Abdal'ın ölümünün, 1547-1551 ya da 1587-1590 yılları arasındaki bir tarih olduğu sanılmaktadır.

Ayrıca Pir Sultan Abdal, şiirlerinde Allah, İslam Peygamberi Muhammed, Ali, On İki İmam ve Ehl-i Beyt sevgisini sıkça işlemiştir. Ayrıca sosyal konulara da yer vermiş ve bunları birer sosyal uyarı niteliğinde işlemiştir. Çoğu şiirini nefes tarzında ilahilerle yazmıştır. Alevi bir şair olduğundan Hakk-Muhammed-Ali motifini kullanmıştır. Alevi geleneklerine bağlı bir dergâh ortamında yetişmiştir. Alevi ekolü tekke eğitiminin etkisiyle insanlar arasında bu yola çağıran bir şahıs olmuştur. Medrese öğrenimini Erdebil'de görmesine rağmen, diğer bazı halk şairlerinin tersine, Divan Edebiyatı'ndan hiç etkilenmemiştir.

Pir Sultan Abdal, Aleviler arasında Yedi Ulular olarak bilinen Yedi Ulu Ozan'dan birisidir. Genellikle Osmanlı bürokrasisine karşı tutumuyla bilinir. Deyişlerinde eski Türk kültürünü ve Alevi inancını yansıtır. Ölümünün ve deyişlerinin etkisiyle kolektif bir bilinç oluşmuş, onun adına birçok şiir, söz, anı oluşturulmuştur. Anadolu halk kültürünün yaşayan bir ögesi olarak görülmüştür.

Sivas'ın Hafik ilçesinin Sofular köyünde yaşayan Pir Sultan'ın adını duyup ondan feyiz alan daha sonra Sivas Valisi olan Hızır Paşa tarafından idam edilmiştir.

Hakkında yapılan araştırma ve çalışmalar

  • Sadeddin Nüzhet Ergun, Pir Sultan Abdal (1929)
  • Abdülbaki Gölpınarlı ve Pertev Naili Boratav, Pir Sultan Abdal (1943)
  • Ali Balım, Pir Sultan Abdal, Hayatı ve Şiirleri (1957)
  • Cevdet Kudret, Halk Şiirinde Üç Büyükler II: Pir Sultan Abdal (1965)
  • Erol Toy, Pir Sultan Abdal adlı tiyatro oyunu (1969)
  • Cahit Öztelli, Pir Sultan Abdal - Bütün Şiirleri (1971)
  • Memet Fuat, Pir Sultan (1977)
  • Sabahattin Eyüboğlu, Pir Sultan Abdal (1977)
  • Asım Bezirci, Pir Sultan - Yaşamı, Kişiliği, Sanatı, Etkisi, Bütün Şiirleri (1986)
  • Mehmet Bayrak, Pir Sultan Abdal (1986)
  • Muzaffer Uyguner, Pir Sultan Abdal - Yaşamı, Sanatı, Şiirlerinden Seçmeler (1989)
  • Orhan Ural, Pir Sultan Abdal (1990)
  • Battal Pehlivan, Pir Sultan Abdal (1993)
  • Zeki Büyüktanır, Pir Sultan Abdal Destanı (1994)
  • Memet Fuat, Pîr Sultan Abdal Yaşamı Sanatçı Kişiliği Yapıtları (2001)
  • Esat Korkmaz, Pir Sultan Abdal - Üçüncü Ölmem Bu Hain (2005)
  • Gürbüz Şimşek Pir Sultan Abdal Ocagı ve Savunması (2012)
  • Ali Haydar Avcı, Osmanlı Gizli Tarihinde Pir Sultan Abdal ve Bütün Deyişleri (2006)
  • Ali Haydar Avcı, Bize de Banaz'da Pir Sultan Derler
  • Öner Yağcı, Pir Sultan Abdal - Yaşamı ve Bütün Şiirleri
  • Haydar Kaya, Pir Sultan Abdal - Yaşamı, Sanatı, Yapıtları
  • Aytekin Özen, Susmayan Nefes - Pir Sultan Abdal adlı tiyatro oyunu (2007-2008) (2008-2009 sezonunda sahnelenmeye devam etmektedir)
  • İbrahim Aslanoğlu, Pir Sultan Abdallar
  • Ahmet Özdemir, Pir Sultan Abdal (2008)
  • Hasan Aktaş, Yeni Türk Şiirinde Pir Sultan Abdal Okulu ve Misyonu, Yort Savul Yayınları, Edirne, 2006
  • Hasan Aktaş, Çağdaş Türk Şiirinde Mutasavvıflar, Yort Savul Yayınları, Rize, 2009

Rastgele Parça

Ben yoruldum hayat, gelme üstüme
Diz çöktüm dünyanın, namert yüzüne
Gözümden, gönlümden, düşen düşenene
Bu öksüz başıma gözdağı verme

Ben yanıldım hayat, vurma yüzüme
Yol verdim sevdanın, en delisine
O yüzden ömrümden giden gidene
Şu yalnız başımı eğdirme benim

Ben pişmanım hayat, sorguya çekme
Dilersen infaz et, kar etmez dilime
Sözlerim ağırdır, dokunur kalbe
Şu susun ağzımı, açtırma benim